Konu: Teravih Namazy

Peygamber efendimiz, 3-4 gün teravihi cemaatle kyldyrmy?, daha sonra evden çykmamy?tyr. Sebebi sorulunca, (Teravih namazynyn size farz olaca?yndan korktu?um için evden çykmadym) buyurmu?tur. [Buhâri] Teravihin yirmi rekat olu?u ve cemaatle kylynmasy hadis-i ?erifle bildirilmi?tir. Sünnet oldu?u Eshab-y kiramyn Ycmay ile sabittir. (Merâkyl-felâh ?erhi)
Peygamber efendimiz, teravihi, 8, 12 ve 20 rekat olarak da kylmy?tyr. Ybni Abbas hazretleri bildiriyor ki, Resulullah, yatsydan sonra, vitirden önce, 20 rekat namaz kyldyktan sonra, (Ramazanda 20 rekat teravih namazy kylanyn, yirmi bin günahy affolur) buyurdu. (Y.E. ?eybe)
Teravihin yirmi rekat oldu?una inanmayanyn sapyk oldu?u (Nur-ül-izah) ?erhinde de yazylydyr
Ymam-y a’zam hazretleri, (Teravih namazy sünnet-i müekkededir. Hz. Ömer, teravihin 20 rekat olarak cemaatle kylynmasyny kendili?inden ortaya çykarmamy?tyr. O, elindeki sa?lam esasa, yani Resulullahyn sünnetine dayanarak emretmi?tir) buyuruyor. (El-Yhtiyar)
Peygamber efendimiz, teravihi hiç kylmasa bile hulefa-i ra?idinin kylmasy, sünnet olmasy için kâfidir. Hadis-i ?erifte, (Sünnetime ve hulefa-i ra?idinin sünnetine symsyky sarylyn!) buyuruldu. [Buhâri]
Teravihin cemaatle kylynmasy Sünnet-i kifaye’dir. Yani bir mahallede cemaatle kylynynca, di?erleri evde kylsa, sünnet ifa edilmi? olur. (Nimet-i Yslâm)
Erkeklerin camide cemaatle namaz kylmalarynyn, evde kyldyklary namazdan 27 derece daha fazla sevap oldu?u, kadynlaryn ise, evde namaz kylmalarynyn, camide namaz kylmalaryndan daha çok sevap oldu?u hadis-i ?eriflerle bildirilmi?tir. Kadynlar, zaruretsiz camiye gidemez. Çünkü Redd-ül-muhtar’da buyuruluyor ki: (Genç ve ya?ly kadynlaryn 5 vakit namaza, Cuma ve bayram namazlary için, vaaz dinlemek için camiye gitmeleri caiz de?ildir. Eskiden, yalnyz çok ya?ly kadynlaryn, ak?am ve yatsy namazyna gitmesine izin verilmi? idi ise de, ?imdi bunlaryn da gitmesi caiz de?ildir.) [Ymamlyk bahsi] [Bu hüküm, ady geçen kitabyn Türkçe tercümesinin c.2, s.420 dedir.]
Teravih namazy iki veya dört rekatta bir selam vererek kylynyr. Fakat iki rekatta bir selam vermek daha iyidir. Teravih namazyny on rekatta bir selam vererek iki selamla bitirmek caiz, fakat mekruhtur. ?afii’de ise hiç sahih olmaz. Teravih, vitirden önce kylynyr. Vitirden sonra da kylmak caizdir. Kylynamayan teravih namazynyn kazasy gerekmez
Yatsyyy cemaatle kylan, teravihi yalnyz, vitri de cemaatle kylsa mahzuru olmaz. Hatta teravihi kylmasa da, farzy kylmy? oldu?u imama uyarak vitri kylabilir.
Ymamla birlikte yatsynyn farzy kylynsa, sonra imam gitse, cemaatten biri imam olup teravihi ve vitri kyldyrsa sahih olur.
Birkaç ki?i camiye girince, yatsynyn farzynyn kylynmy? oldu?unu görseler, biri imam olup yatsynyn farzyny kyldyrsa ve teravih kyldyran imama uysalar vitri de bu imamla kylsalar sahih olur.
Bir özrü sebebiyle camiye gidemeyen kimse, teravihi evde yalnyz ba?yna kylabilir. Hanymy, anasy ve kyzy ile de cemaat yapyp kylabilir. Fakat imam, sünnete uygun kyldyryyorsa, erkekler camiye gitmelidir.
Hadis-i ?erifte buyuruldu ki:
(Ramazan ayynda inanarak ve sevabyny umarak teravih namazy kylanyn, günahlary affolur.) [Nesâi]
Bazy imamlar tadil-i erkana riayet etmeyerek teravihi hyzly kyldyryyor. Halbuki Hanefi’de tadil-i erkan vaciptir. Vaciplerinden biri kasten terk edilerek kylynan namazy tekrar kylmak vaciptir. Unutularak vacip terk edilirse, secde-i sehv gerekir. Tadil-i erkan, ?afii’de ise farzdyr. Farz terk edilince namaz sahih olmaz. Teravih de olsa, sahih olmayacak kadar hyzly kylmak caiz olmaz.
Teravih namazy ile ilgili çe?itli sualler
Yatsy namazyny kyldyktan sonra vitri kylyp, gece sahura kalkynca da teravihi kylmak caiz mi? Yani herhangi bir sebeple vitri teravihten önce kylmakta mahzur var my?
CEVAP
Teravih, vitirden önce kylynyr. Vitirden sonra da kylmak caizdir.
Teravihte her dört rekat kylyndyktan sonra neler okunur?
CEVAP
Dört rekat kylacak kadar oturulup, salevat-y ?erife veya tesbih veya Kur'an okumak sünnettir. Yki rekat arasynda oturulmaz. Bazy yerlerde “sallû alâ Muhammed” deniyor. Bu ifâde, (Muhammed aleyhisselama salevat getirin) demektir. Böyle söylemeyip, (Allahümme salli alâ Muhammed) demeli Elbette daha uzun olanlaryny söylemek daha iyidir.
Teravihte koro halinde okunan salevat-y ?erifeler caiz mi?
CEVAP
Evet.
?afii mezhebindeyim. Bizim mezhebimize göre, kazasy olan kimsenin vaktin sünnetlerini, teravih ve vitir gibi sünnet namazlary kylmasy haram oluyor. Hanefiler teravih kylarken, biz imama uyup kaza kylabilir miyiz?
CEVAP
?afii mezhebinde sünnet kylana da uyup kaza kylmak mümkündür. Ymam dört rekatta bir selam veriyorsa, ilk kazaya kalmy? ö?le veya ikindi veya yatsynyn farzyna niyet edip kaza kylmak mümkündür. Ymam iki rekatta bir selam veriyorsa, hep sabah namazynyn farzyny kaza etmesi daha kolay olur. Hanefide ise kaza kylan, teravih kyldyran imama uyamaz.
Kadyn imamyn, kadynlara teravih kyldyrmasy sahih midir?
CEVAP
Kadynyn kadynlara imam olmasy tahrimen mekruhtur. Tahrimen mekruh, harama yakyn demektir. Mekruh olan namaz sahih olursa da kabul olmaz, yani sevap verilmez. (R.Muhtar)
?afii'de kadynyn kadyna imam olmasy caizdir. Malikide ise sahih de?ildir. (Tenvir, Mizan)
Teravih namazyny kylarken mesbuk olunur mu? Dört rekatta bir selam verilirken, ikinci dört rekatyn dördüncü rekatyna yeti?en teravihi nasyl tamamlar?
CEVAP
Teravih kylarken mesbuk olunur. Dördüncü rekatyna yeti?irse, hemen durmamaly, imamyn bitirmesini beklemelidir. Ba?tan ba?lamalydyr. Dördüncü rekatyna yeti?ince kalkyp üç rekat daha kylmasy gerekir. Sonra, ikinci dört rekata da yeti?emez, hep böyle gider. Yani teravih bitene kadar hep mesbuk olur. E?er ilk dörde hiç uymazsa, mesbuk olmaz, kalan dört rekaty vitirden sonra kylar.
Teravihte (4 rekatta selam verirken) namaz surelerini syrayla okurken, Kuleuzülerden sonra Elemtere ve Liilafi okunur mu?
CEVAP
Okumamaly.
Ramazanda cemaatle teravih kylan kimse kazaya kalmy? namazlaryna niyet etse caiz olur mu?
CEVAP
Caiz olmaz.
Ramazanda ?afii imam, Hanefilere teravih ve vitir kyldyrabilir mi?
CEVAP
Evet kyldyrabilir. ?afii de teravih namazynda iki rekatta bir selam verilir. Hanefi'de ise, iki rekatta bir selam vermek daha efdaldir. Bu bakymdan teravih kylarken ?afii imama uymakta hiç bir mahzur yoktur.
?afiiler vitri kylarken iki rekatta bir selam verirler. Ayryca bir rekat daha kylarlar. Üç rekat kylyp selam vermeleri de caizdir. ?afii imam, iki rekatyn sonunda selam verirse, Hanefiler uyamaz. Fakat aynen Hanefi gibi üç kylarsa, Hanefilerin ona uymalarynda mahzur yoktur. (T. Kulub, R. Muhtar)
Yatsynyn farzyny cemaatle kylan be? on ki?inin, ba?ka bir mescide gidip, teravih kyldyran imama uymasy caiz mi?
CEVAP
Evet.
Teravih namazyny belirli rekatta kylmak ?art my? Mesela 20 rekat süresince bazen 4 rekat bazen de 2 rekat kylyp selam verme durumu olur mu?
CEVAP
Yki rekatta bir selam vermek evladyr, dört rekatta bir selam vermek de caizdir. Bazen dört ve bazen iki rekatta bir selam vermek de caizdir.
Kaza borcu olan kimsenin cemaatla kylynan teravih namazynda teravih namazyna my yoksa kazaya kalan namazlaryna my niyet etmesi gerekir?
CEVAP
Cemaatle kylynan teravih namazynda kazaya niyet edilmez. Cemaatle sadece ayny namazlar kaza edilir. Herkesin kazasy ayrydyr.
Mescide geldi?inde teravih namazy kylynyyorsa o kimse yatsynyn ilk sünnetini ve yatsynyn farzyny kyldyktan sonra my teravih için cemaata uymasy gerekir? Yoksa hemen mi cemaata uymasy gerekir? Cemaata uydu?unda eksik kalan rekatlary nasyl tamamlamaly?
CEVAP
Yatsynyn farzyny bir kenarda kylar. Sonra cemaate uyar. Kalanlary vitirden sonra kendi ba?yna kylar.
Farz borcumuz oldu?u için teravih namazy yerine kaza namazy kylynca, teravih de kylynmy? olur mu?
CEVAP
Gece bir günlük kaza kylynynca teravih de kylynmy? olur, ama kaza kylarken teravihe de niyet edilirse niyet sevabyna da kavu?ulmu? olur.
Bu halde iken kaza de?il de teravih namazyny evde bir kaç arkada?ymla cemaatle kylarsak mahzuru var mydyr?
CEVAP
Kaza namazy, ayny namazlar olmady?y için cemaatle kylynmaz.
Cemaat ile teravihe katylan ama kaza namazy kylan bir kimse, teravih namazynyn aralarynda kamet getirmeye vakit bulamaz. Kametsiz kylmak uygun olur mu? Yoksa cemaate gitmemeli mi?
CEVAP
Teravih kylynyrken kazaya niyet edilmez. Evde kaza namazy kylmalydyr. Kazayy kylarken teravihe de niyet edilir.
Teravihe ilk ba?larken, imamyn iki?er iki?er mi yoksa dörder mi kyldyraca?yny bilmiyoruz. Teravihin ilk bölümünün niyetini nasyl ve hangi namaza göre yapabiliriz?
CEVAP
Kaza kylynmaz. Teravih kylacaksak, o zaman da sadece teravihe niyet ederiz, imam kaç kyldyryrsa kyldyrsyn, fark etmez.
Evde teravih yerine kaza kylarken aralarda teravih dualaryny okusak olur mu?
CEVAP
Elbette okumak iyi olur.
Teravih kylarken en ba?ta niyet etsek di?erlerinde niyet etmesek olur mu?
CEVAP
Olur.
Oruç tutamayanyn da teravih kylmasy gerekir mi?
CEVAP
Evet gerekir.
Teravih namazyny kazaya niyet ederek kylarken, toplam 20 rekat olmasy gerekir mi? Yani diyelim iki günlük kaza kylamaz myyyz? Teravih namazy sevaby alabilmek için niyet nasyl olmalydyr?
CEVAP
Bir günlük kaza namazy kylarken teravihe de niyet edilirse hem kaza hem de teravih kylynmy? olur. Yki günlük kaza kylynyrsa daha iyidir. Kaza namazy ne kadar çok kylynyrsa sevaby o kadar çok olur.
Ymam ve cemaat de kazaya niyet ederek, evde cemaatle teravih kylabilir mi?
CEVAP
Ayny namazlar kazaya kalmy?sa olur. Fakat bunu denk getirmek çok zordur. Onun için ayry ayry kylmak gerekir.
?afide teravih namazynda rekatlar kaçar kaçar kylynyr?
CEVAP
Yki?er iki?er kylynyr.
Kaza borcu olmayanyn evde yalnyz ba?yna kylarken teravihe mi yoksa kazaya my niyetlenmesi iyi olur?
CEVAP
Ykisine de niyetlenmesi iyi olur.
Kaza borcu olan teravih kylabilir mi? ?afide de ayny mydyr?
CEVAP
Kaza borcu varsa teravih kylabilir. Evet, ?afide de aynydyr.
Teravih namazy 20 rekat olmasyna ra?men bazy ya?ly insanlardaki dü?ünce 20 rekatyn zorunlu olmady?y, Allah ryzasy için ne kadar kylynyrsa kâfidir diye bir dü?ünce yaygyn do?ru mu?
CEVAP
Sünnet olany 20 rekattyr. Az kylan az sevap kazanyr, çok kylan çok.
Teravih kylmayan, yatsyyy kyldy?y imamla vitri kylabilir mi?
CEVAP
Evet kylabilir. Ymam da teravih kylmasa, yine yatsy ile vitri cemaatle kyldyrabilir.
Teravih namazyna kalkarken ve teravih bitince hangi dualar okunur?
CEVAP
Teravih namazyna kalkarken okunacak dua:
Sübhane zil mülki vel melekût. Sübhane zil izzeti vel azameti vel celali vel cemali vel ceberût. Sübhanel melikil mevcûd. Sübhanel melikil ma’bûd. Sübhanel melikil hayyillezi la yenamü ve la yemût. Sübbûhun kuddûsün Rabbüna ve Rabbül melaiketi verrûh. Merhaben, merhaben, merhaba ya ?ehre Ramezan. Merhaben, merhaben merhaba ya ?ehrel-bereketi vel gufran. Merhaben, merhaben, merhaba ya ?ehret-tesbihi vet-tehlili vez-zikri ve tilavet-il Kur’an. Evvelühû, ahiruhû, zahiruhû, batynühû ya men la ilahe illa hüv.
Teravih bitince okunacak dua:
Allahümme salli ala seyyidina Muhammedin ve ala Âli seyyidina Muhammed. Biadedi külli dain ve devain ve barik ve sellim aleyhi ve aleyhim kesira. Üç defa okunur ve üçüncüsünde (ve salli ve sellim ve barik aleyhi ve aleyhim kesiran kesira.) denir. Ya Hannan, ya Mennan, ya Deyyan, ya Burhan. Ya Zel-fadly vel-ihsan nercül-afve vel gufran. Vec’alna min utekai ?ehri Ramezan bi hurmetil Kur’an.

Allah razy olsun...